No menu items have been found.

stress & je lichaam


maak je lichaam sterker met gezonde voeding

de evolutie van ons over-analytisch brein

zintuigen versterken onze innerlijke belevingswereld

Lang geleden stonden we nog niet bovenaan de voedselketen en moesten we sim zijn om te overleven. We leefden nog midden in de natuur en gebruikten onze zintuigen nog waarvoor ze bedoeld waren. Onze smaak gebruikten we om te proeven of iets giftig was of niet. Met ons gehoor konden we roofdieren die het op ons gemunt hadden op tijd horen aankomen zodat we konden vluchten. Met ons zicht konden we de felle keuren waarnemen van giftige planten of gevaarlijke dieren zien. Kortom : we gebruikten onze zintuigen om onze innerlijke belevingswereld te verrijken.

ons verstand of ego als creatief instrument

Later werden we zo slim dat we snel in een boom klommen als er een roofdier in de buurt was. We gebruikten ons verstand of ons ego om nieuwe ideeën te ontwikkelen om onszelf te beschermen. Vanuit die boom gebruikten we een pijl en boog of later zelfs pistolen om op afstand het roofdier te doden. En zo stonden we in no-time bovenaan de voedselketen. Daar waren de meeste uitdagingen overwonnen en was het niet meer nodig om ons verstand, of ons ego, op een creatieve manier te gebruiken.

het ontstaan van geld (en daarmee een groeiend ego)

We liepen geen gevaar meer en gingen ons minder bewegen. Dat was immers niet meer nodig. We werden groter, langer, breder en dikker. Maar ook onze manier van denken werd anders. Waar we eerst nog creatief en actief nadachten over hoe we ons leven makkelijker konden maken en hoe we ons konden wapenen tegen roofdieren, vulde ons leven zich nu met andere dingen. Bovenaan de voedselketen hoefde niet iedereen hetzelfde te doen. Degene die goed waren in jagen, deden dat ook. Anderen bereidden het vlees, anderen maakte kleding van de uien. We ruilden goederen en later ontstond het geld. Voordat we het in de gaten hadden,  leefden we in een wereld waar alles geld kost. Een wereld waarin je enorm in de problemen raakt als je het niet hebt, want alles kost immers geld.

van naar binnen gericht naar buiten gericht

Op die manier veranderde onze belevingswereld langzaam vanuit een wereld waarin we naar binnengericht waren en we met ons lichaam, gevoel en emoties bezig waren naar een wereld dienaar buiten gericht was. Wie had het meeste geld ? De meeste waardevolle producten om te ruilen en wie woonde het grootst ? Ons ego kreeg een andere rol : van een waarschuwende rol naar een controlerende.

De reis van de waarschuwende naar de controlerende rol is achteraf heel snel gegaan. Ook de manier waarop we met stress omgaan is anders. We zijn vergeten dat we vroeger vanuit die boom ook tot rust kwamen en de tijd namen om te herstellen. We hadden toen een goede vecht- vlucht en herstelreactie. Nu zijn we constant aan het vechten en het vluchten, maar nemen we de tijd niet meer om te herstellen. Alles is een stressimpuls waarbij we vechten of vluchten. Denk aan de huur, je baan, je promotie, de auto, je huis. En bij alles is status belangrijk, hoe anderen naar je kijken en wat ze van je vinden.

ons stress systeem

In die negatieve spiraal zijn ze ons lichaam enorm onder druk gaan zetten. Door zo weinig bewuste herstelmomenten in te lassen, zetten we een heel complex stress systeem in werking om een zo groot mogelijke overlevingskans te creëeren. Ons lichaam denkt immers dat we bij stress in gevaar verkeren.

De cellen in ons lichaam gaan zich anders gedragen. Genen, je kan ze zien als instructies uit een levensgrote bibliotheek,  worden aan- of uit gezet zodat we ons kunnen verdedigen in de nieuwe omstandigheden. Ook wisselen cellen bij stress DNA uit om zo nieuwe soorten cellen te maken die je helpen om je nog beter te wapenen tegen stress. Je omgeving, en dus ook je prikkels die ze op je afvuren, hebben dus een grote en directe invloed op je lichaam.

Stress uit zich in ons lichaam op twee manieren. De eerste manier start doordat je zintuigen met behulp van serotonine, extra prikkels doorgeven aan het lymbisch systeem van je hersenen. In dit deel van je hersenen ontstaan worden vele hormonen aangemaakt, die uiteindelijk ons gevoel of emotie creëren. Wanneer hier een dreiging wordt waargenomen:

  • ...wordt er in de hypothalamus het hormoon CRH gevormd, wat direct inwerkt op de hypofyse. De hypofyse is een grote hormoonfabriek waar onder andere het hormoon ACTH wordt uitgescheiden in de bloedbaan.
  • ...zorgt de hypofyse ervoor dat er ook een groot eiwit wordt gevormd, POMC, de voorloper van de productie van allerlei endorfinen. Deze hebben een sterke werking op ons functioneren, zoals vruchtbaarheid, libido, pijn, eetlust en stemmingen.
  • ...zorgt het hormoon ACTH ervoor dat in de bijnier de productie van Cortisol gestart wordt.
  • ...zorgt ook het sympathische zenuwstelsel ervoor dat de productie van Cortisol gestart wordt. Het sympathische zenuwstelsel is dat deel van ons autonome zenuwstelsel dat zorgt voor een hogere hartslag, een hogere bloeddruk en een hogere ademfrequentie , zodat het lichaam arbeid kan verrichten, waar energie voor nodig is. Dit proces kan ook de productie van Cortisol stimuleren. Dit veroorzaakt ook de aanmaak van Adrenaline.
  • ...wordt het parasympatische zenuwstelsel vertraagd. Signalen reizen het lichaam door en zorgen voor de productie van adrenaline en noradrenaline, maar zorgen er ook voor dat bepaalde stoffen in ons lichaam worden aangemaakt (denk aan spijsverteringssappen, een vlottere darmbeweging, vergroten van de bloedvaten, een vlottere nierwerking, enzovoorts. Als het parasympatische zenuwstelsel wordt vertraagd, is zijn tegenhanger het sympatische zenuwstelsel juist actief en zorgt het dat ons lichaam harder moet werken, minder herstelmomenten neemt en dus sneller slijt en ouder wordt.
  • ...activeren Cortisol en Adrenaline vele lichaamsfuncties in het lichaam en remmen ze de stress reactie
  • ...stuurt Cortisol via het NF-xB eiwit een groot deel van onze genen aan, waaronder ook een groot deel van ons immuunsysteem valt. Stress heeft hierdoor een groot effect op ontstekingen in ons lichaam, maar ook op kanker. Het NF-xB eiwit helpt een kankercel om zich te verspreiden naar andere cellen. Hoe aggressief een tumor zich ontwikkeld of dat hij wel of niet uitzaait, wordt dus medebepaald door het NF-xB eiwit. Hierdoor is er een sterke relatie tussen stress en tumoren. Het NF-xB eiwit heeft ook een direct effect op de levensduur van onze cellen. Hierdoor heeft stress ook een invloed op de levensverwachting.

Met andere woorden : stress verandert bijna alles !

acute en chronische stress

acute stress

Bij acute stress staat ons lichaam maar even onder druk. Zodra het gevaar voorbij is, ontstaat de rust en het herstelmoment. Toen we nog ons oorspronkelijke, waarschuwende ego brein hadden, ervoeren we voornamelijk dit soort stress.

chronische stress

Toen ons ego brein veranderde in een controlerend brein met vele wat/als scenario's, waren we constant bezig met onze stressimpulsen. Wat ooit begonnen was als een stressvolle situatie, werd een trauma. Trauma's blijven langdurig in ons lichaam zitten. Je lichaam kent geen verschil tussen nu en het verleden. Het verleden blijft actief en je lichaam ervaart dit trauma, met alles wat daarbij hoort, alsof het nu op dit moment gebeurt. Delen van je hersenen worden groter, zoals de amygdala, het centrum waar angst en pijn ontstaan. De prefrontale cortex/lob, waar executieve functies zoals concentratie en keuzes maken ontstaan, wordt kleiner. In deze situatie ervaren we chronische stress.

enorm effect op ons lichaam

Welk soort stress je dus ervaart, er worden altijd een groot aantal hersengebieden actief, een enorm aantal zenuwbanen geven signalen af en een cocktrail aan hormonen wordt je lichaam in geschoten. De impact van deze stressreactie op ons lichaam is enorm ! Cortisol wordt uit cholesterol gemaakt en heeft een verschillende werking op diverse tijden van de dag, waardoor ons dag- en nachtritme wordt bepaald. Het is bij enorm veel lichaamsfuncties betrokken, zoals ons afweersysteem, voortplanting, groei, gedrag en nog een hele reeks vitale functies. Bij stress gaat de normale cortisolconcentratie, die gedurende het etmaal varieert, omhoog waardoor een heel scala aan vitale functies anders gaat verlopen. Daarnaast bestuurt Cortisol zo'n 20% van onze genen. Dus alleen al het effect van stress op de productie van Cortisol resulteert in een enorme verandering in ons functioneren.

Copyright Leef Intens 2019
>
0